Als u actief bent met meerdere bv’s, kan het fiscaal voordelig zijn om, indien mogelijk, deze bv’s samen te voegen tot een fiscale eenheid. Dit is onder bepaalde voorwaarden mogelijk in zowel de vennootschapsbelasting (Vpb) als de btw.

De voorwaarden zijn strikt en hoewel deze constructie zeker voordelen biedt, zijn er ook enkele significante nadelen. In deze advieswijzer worden zowel de fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting als de fiscale eenheid in de btw in grote lijnen besproken.

Fiscale eenheid vennootschapsbelasting

Een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting (Vpb) kan uitsluitend op aanvraag worden gevormd. Een moedervennootschap (holding) kan samen met een of meerdere dochtervennootschappen (werk-bv’s) op verzoek als fiscale eenheid voor de Vpb worden aangemerkt. Hoewel de vennootschappen juridisch onafhankelijk blijven, worden ze fiscaal beschouwd als één belastingplichtige. De resultaten van de dochtervennootschap(pen) worden dan toegerekend aan de moedervennootschap.

Let op! Een aanvraag voor een fiscale eenheid dient schriftelijk te worden ingediend bij de Belastingdienst. Hiervoor moet u verschillende formulieren invullen, die beschikbaar zijn op de website van de Belastingdienst. Het verzoek moet binnen drie maanden na de gewenste ingangsdatum worden ingediend, aangezien de maximale terugwerkende kracht drie maanden bedraagt.

Voorwaarden fiscale eenheid vormen

Niet alle besloten vennootschappen (bv’s) kunnen zonder meer een fiscale eenheid vormen. Een verzoek om een fiscale eenheid in de vennootschapsbelasting kan alleen worden ingediend als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

• De moedervennootschap moet minimaal 95% van het juridische en economische eigendom in het nominale aandelenkapitaal van de dochtervennootschap bezitten. Dit aandelenbezit moet ook ten minste 95% van de statutaire stemrechten in de dochtervennootschap vertegenwoordigen. Daarnaast moet het in alle gevallen recht geven op minimaal 95% van de winst en het vermogen van de dochtervennootschap.
• De boekjaren van de deelnemende bv’s moeten overeenkomen, met uitzondering van het geval waarin een bv in de loop van het jaar wordt opgericht.
• Alle deelnemende bv’s dienen dezelfde regels voor winstbepaling toe te passen
• Zowel de moedervennootschap als de dochtervennootschap(pen) moeten feitelijk in Nederland zijn gevestigd.
• De moedermaatschappij is niet toegestaan om de aandelen in de dochtermaatschappij als voorraad aan te houden.

Let op! Aangezien de moedervennootschap minimaal 95% van zowel het juridische als economische eigendom van de aandelen in de dochtervennootschap moet bezitten, is het niet haalbaar om een fiscale eenheid te vormen wanneer de aandelen in de dochtervennootschap zijn ondergebracht en gecertificeerd binnen een Stichting Administratiekantoor (STAK).

In specifieke ‘buitenlandsituaties’ is het mogelijk om een fiscale eenheid te creëren tussen Nederlandse vennootschappen. Een voorbeeld hiervan is de fiscale eenheid tussen een Nederlandse moedermaatschappij en een Nederlandse kleindochtermaatschappij, mits de tussenliggende dochtermaatschappij in een ander EU-land, Noorwegen, IJsland of Liechtenstein is gevestigd. Daarnaast kunnen twee zustermaatschappijen die in Nederland zijn gevestigd, een fiscale eenheid vormen als hun moedermaatschappij in de EU of in Noorwegen, IJsland of Liechtenstein is gevestigd.

Einde fiscale eenheid

Een fiscale eenheid komt automatisch tot een einde wanneer niet meer aan de vereisten wordt voldaan. Zo komt de fiscale eenheid tot een einde wanneer de moedervennootschap een deel of al haar aandelen in de dochtervennootschap verkoopt, waardoor zij minder dan 95% van de aandelen in bezit heeft. Daarnaast kan de fiscale eenheid ook worden verbroken (ontvoeging) op gezamenlijk verzoek van zowel de moedervennootschap als de dochtervennootschap. Deze verbreking kan pas ingaan op de datum waarop het verzoek door de Belastingdienst is ontvangen, wat betekent dat er geen terugwerkende kracht is.

Bij de liquidatie en vereffening van een vennootschap binnen de fiscale eenheid eindigt de fiscale eenheid voor die vennootschap, maar dit wordt niet als een ontvoeging beschouwd. Dit is belangrijk omdat bij een ontvoeging antimisbruikmaatregelen van toepassing kunnen zijn, terwijl dit bij liquidatie en vereffening niet het geval is.

Voordelen fiscale eenheid

De fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting heeft een aantal belangrijke voordelen. Een van deze voordelen is dat verliezen en winsten binnen hetzelfde jaar met elkaar kunnen worden verrekend. Een ander voordeel is dat transacties tussen de verschillende bv’s binnen de fiscale eenheid fiscaal niet worden belast. Deze transacties worden onderling tegen elkaar weggestreept in de resultaten. Hierdoor is het mogelijk om zonder fiscale gevolgen activa met stille reserves tussen de bv’s te verplaatsen. Reorganisatie kan, onder bepaalde voorwaarden, binnen de fiscale eenheid plaatsvinden zonder belastingheffing. Het is echter van belang dat er geen winst wordt genomen op transacties binnen deze eenheid. De fiscale eenheid moet bovendien zes jaar (soms drie jaar) bestaan; anders kan belastingheffing op de stille reserves alsnog plaatsvinden.

Nog een voordeel van een fiscale eenheid kan zich voordoen wanneer de gemengde kosten van de bv’s zo hoog zijn dat het financieel gunstiger is om te kiezen voor een vast bedrag bij de aftrekbeperking (in 2025 € 5.700 of 0,4% van de loonsom, afhankelijk van wat hoger is) in plaats van de beperking van de aftrek tot 73,5% van de gemengde kosten. Onder de kosten die in aftrek beperkt zijn, vallen onder andere voedsel en drank, representatie, congressen en studiereizen. Of het financieel voordeliger is om door deze reden een fiscale eenheid te vormen, hangt af van de afweging van de verschillende voor- en nadelen van deze structuur.

Tip! Er hoeft maar één aangifte Vpb te worden ingediend bij een fiscale eenheid.

Nadelen fiscale eenheid

Er is ook een aantal belangrijke nadelen. Zo kan er slechts één keer gebruik worden gemaakt van het 19%-tarief voor de vennootschapsbelasting over de eerste € 200.000 aan belastbare winst. Voor het bedrag dat boven deze grens ligt, is een belastingtarief van 25,8% van toepassing. Als er binnen de fiscale eenheid meerdere bv’s zijn met een winst die boven de € 200.000 uitkomt, kan het 19%-tarief dus maar één keer worden benut.

Een ander belangrijk nadeel is dat elke bv hoofdelijk aansprakelijk is voor de volledige belastingschuld van de fiscale eenheid, en niet slechts voor het deel van de vennootschapsbelasting dat verband houdt met de winst die zij zelf heeft gerealiseerd. Bovendien kunnen er problemen ontstaan bij het verbreken van de fiscale eenheid. In bepaalde situaties moet er afgerekend worden over de meerwaarde van activa die in de afgelopen zes (soms drie) jaar tussen de bv’s zijn overgedragen. Daarnaast zijn er beperkingen bij het verrekenen van verliezen van voor en na de fiscale eenheidsperiode met de winsten uit deze periode.

Ook voor de investeringsaftrek kan een nadeel optreden, omdat de investeringen van alle deelnemende bv’s bij elkaar worden opgeteld. Dit kan ervoor zorgen dat de fiscale eenheid sneller de grenzen bereikt waarbij de investeringsaftrek gelijk blijft, vermindert of zelfs niet meer van toepassing is. Voordelen kunnen alleen ontstaan bij investeringen door individuele bv’s die niet meer dan € 2.900 per jaar bedragen. Daarnaast kan er een voordeel ontstaan wanneer investeringsgoederen binnen de fiscale eenheid onderling worden gedeeld. Verder kan de desinvesteringsbijtelling ook nadelig zijn, omdat de grens van € 2.900 eerder wordt overschreden. Deze bijtelling geldt namelijk als bedrijfsmiddelen voor meer dan € 2.900 worden vervreemd.

Een mogelijk nadeel kan zich voordoen wanneer een onderdeel binnen de fiscale eenheid failliet gaat, aangezien onbetaalde schulden kunnen leiden tot belastbare winst voor de gehele fiscale eenheid.

Fiscale eenheid in de btw

De fiscale eenheid in de btw heeft zijn eigen specifieke regels. Voor het vormen van een fiscale eenheid zijn de volgende voorwaarden van belang:

• Alle deelnemers dienen in principe btw-ondernemers te zijn.
• Alle deelnemers moeten in Nederland wonen, gevestigd zijn of een vaste inrichting in Nederland hebben.
• De deelnemers moeten financieel, organisatorisch en economisch zodanig met elkaar verbonden zijn dat zij als één geheel worden beschouwd. Dit houdt in dat meer dan 50% van de aandelen van elke vennootschap, direct of indirect, in dezelfde handen moet zijn voor financiële verwevenheid. Wat betreft organisatorische verwevenheid moeten de vennootschappen onder één gezamenlijke leiding opereren of moet de leiding van de ene vennootschap feitelijk ondergeschikt zijn aan die van de andere. Economische verwevenheid kan bijvoorbeeld blijken uit een gezamenlijke klantenkring of dat de ene vennootschap belangrijke aanvullende activiteiten voor de andere vennootschap verricht.

Tip! Het is ook mogelijk om een fiscale eenheid btw te vormen met een andere rechtsvorm, zoals een cv of een stichting, maar ook met een natuurlijk persoon. Zo kan er dus een fiscale eenheid bestaan tussen de bv en haar directeur-grootaandeelhouder (dga) wanneer deze dga bijvoorbeeld een pand verhuurt aan zijn bv.

Fiscale eenheid aangaan

Voor het vormen van een fiscale eenheid voor de btw is geen aanvraag of beslissing van de Belastingdienst vereist. Wanneer aan de eerdergenoemde voorwaarden wordt voldaan, ontstaat de fiscale eenheid automatisch. Dit betekent dat er al als fiscale eenheid kan worden gehandeld, maar het is ook mogelijk om te handelen alsof er geen fiscale eenheid bestaat. Vennootschappen kunnen op verzoek een beschikking voor de fiscale eenheid aanvragen bij de Belastingdienst. Daarnaast kan de Belastingdienst ook uit eigen initiatief een beschikking voor de fiscale eenheid afgeven. De fiscale eenheid voor de btw wordt dan officieel geregistreerd bij de Belastingdienst.

Tip! Als er onzekerheid bestaat over het al dan niet voldoen aan de voorwaarden, maar een fiscale eenheid voor de btw gewenst is, is het raadzaam om de Belastingdienst te verzoeken om de fiscale eenheid officieel vast te stellen.

De voor- en nadelen

Een belangrijk voordeel van de fiscale eenheid in de btw is dat de betrokken vennootschappen geen btw hoeven te betalen over hun onderlinge leveringen van goederen en diensten. Dit kan financieel gunstig zijn, omdat zonder fiscale eenheid de btw die door een vennootschap in rekening wordt gebracht bij een andere vennootschap mogelijk niet (volledig) aftrekbaar is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer de andere vennootschap btw-vrijgestelde prestaties levert.

Er is slechts één btw-aangifte vereist, wat betekent dat elke vennootschap niet afzonderlijk een aangifte hoeft in te dienen (indien gewenst, is dit echter wel mogelijk). De btw-aangifte wordt gedaan onder de naam van de fiscale eenheid. Tevens ontvangt de fiscale eenheid één btw-nummer.

Let op! Op de facturen dienen de afzonderlijke vennootschappen hun eigen btw-nummer te vermelden, niet het nummer van de fiscale eenheid.

Een belangrijk nadeel is dat alle vennootschappen die deel uitmaken van de fiscale eenheid voor de btw hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de btw-verplichtingen van de fiscale eenheid. Dit is echter alleen van toepassing nadat de Belastingdienst een beschikking voor de fiscale eenheid btw heeft afgegeven. Aangezien het ook mogelijk is om als fiscale eenheid btw te opereren zonder een dergelijke beschikking, kan het verstandig zijn om geen verzoek in te dienen voor een beschikking. Op deze manier blijft de onderlinge aansprakelijkheid uit. Het is echter belangrijk op te merken dat de Belastingdienst wel zelf een beschikking kan afgeven, maar de aansprakelijkheid kan dan niet met terugwerkende kracht worden toegepast; deze geldt pas vanaf de datum van de beschikking.

Let op! De fiscale eenheid in de btw bestaat van rechtswege zodra aan de vereisten is voldaan, wat betekent dat deze niet op verzoek kan worden opgeheven. Een opheffing vindt alleen plaats wanneer niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan, zoals bij een of meerdere van de drie verwevenheden.

Tip! Indien een van de vennootschappen niet langer voldoet aan de vereisten voor een fiscale eenheid voor de btw, is het belangrijk om dit zo snel mogelijk aan de Belastingdienst te melden. Die vennootschap kan dan namelijk niet meer deel uitmaken van de fiscale eenheid voor de btw, maar zonder deze melding blijft de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de btw-schulden wel bestaan.

Tot slot

In deze advieswijzer heeft u een overzicht gekregen van de belangrijkste voorwaarden, voordelen en nadelen van de fiscale eenheid binnen de vennootschapsbelasting (Vpb) en de btw. De complexiteit van het fiscale eenheidsregime ligt in de details. Voor specifieke informatie over uw situatie raden wij aan om contact met ons op te nemen. Wij staan klaar om u te adviseren over het aangaan of verbreken van een fiscale eenheid.

Disclaimer

Hoewel bij de samenstelling van deze Advieswijzer de uiterste zorg is nagestreefd, wordt geen aansprakelijkheid aanvaard voor onvolledigheden of onjuistheden. Vanwege het brede en algemene karakter van de Advieswijzer, is deze niet bedoeld om alle informatie te verschaffen die noodzakelijk is voor het nemen van financiële beslissingen.

Bron: SRA – Publicatiedatum: 12-03-2025